Wil je op de hoogte blijven van interessante publicaties, mijn actuele systemische en trauma-inzichten en activiteiten dan kun je je aanmelden op de
Facebook pagina van System Dynamics









Familie- en organisatiesysteem


Dit artikel beschrijft de verschillen en de gelijkenissen tussen een familie- en een organisatiesysteem. Beide systemen worden gekenmerkt door een gelijkaardige dynamiek en kennen ook heel wat verschillen. Inzicht in deze kenmerken kan ons helpen om onze kennis over familiesystemen toe te passen in systemen waarin we professioneel actief zijn. Anderzijds kan het ons helpen de specificiteit en de eigen dynamiek van organisatie-systemen beter te begrijpen en deze professioneel in te zetten.

Bij beide systeemtypes vinden we de vier systemische ordeningsprincipes weer. De manier waarop ze zich voordoen en hun belang zijn echter verschillend.
We gaan er ook van uit dat organisaties complexere systemen zijn dan families omdat meerdere lagen tegelijkertijd aanwezig zijn. Organisaties bestaan immers uit mensen die elk op hun beurt ook weer uit een familiesysteem komen.

Lidmaatschap

Het lidmaatschap in een familiesysteem is een existentieel gegeven. We worden in de familie “geworpen” en blijven voor altijd lid, wat er ook gebeurt.

Het lidmaatschap in een organisatie is van een vrijwillige en tijdelijke aard. Op een bepaald ogenblik gaan we tot een systeem behoren en ooit komt er weer een einde aan. Het is belangrijk dat deze overgangen worden bevestigd door rituelen.

Positie

Onze positie of plek in het familiesysteem is vanaf het begin duidelijk en verandert niet in de loop van ons lidmaatschap. Door omstandigheden kunnen we op een andere plek terecht komen die vroeg of laat als onrechtmatig of als verstrikking ervaren wordt.

In een organisatie kunnen posities veranderen en op eenzelfde positie kan de bezetting ook veranderen. Mensen kunnen van positie veranderen, zowel horizontaal als verticaal.

Doel

Een familiesysteem heeft geen extern doel dat haar stuurt of reguleert. Het bestaat op zichzelf en heeft geen externe zingeving nodig.

Een organisatie ontstaat omdat een individu of een groep mensen een bepaald, extern doel willen bereiken. Het wordt het ijkpunt voor de te ondernemen acties. Wanneer het doel onduidelijk is of onvoldoende gedeeld wordt door de leden van de organisatie verzwakt het systeem. Wanneer het doel boven alles en iedereen verheven wordt dan zal het systeem ook in zijn voortbestaan bedreigd worden.

Drijvende kracht

In een familiesysteem zijn liefde en hechting sterkere krachten dan macht. Wanneer macht de bovenhand haalt spreken we van een verstrikking en gaat het ten koste van de leden van het systeem. Een familie gaat dan meer lijken op iets louter functioneels en gaat kenmerken van een organisatie vertonen.

Een organisatie wordt gedreven door “macht”, noodzakelijk voor de werking van de verschillende stromen van uitwisseling en communicatie. Macht heeft hier een neutrale connotatie en heeft tevens een organisationele of sociale context nodig. Een organisatie heeft macht nodig omdat er iets moet gerealiseerd worden en is sterk verbonden met doel en positie. Zowel officiële macht (top-down) als informele macht (bottom-up) moeten serieus genomen worden en zijn in verschillende verhouding aanwezig in functie van het type organisatie.

Ziel en cultuur

In een familiesysteem kunnen we de werking van een ziel waarnemen die op een onbewust niveau verbonden is met het lot van het familiesysteem. Familiesystemen worden ook gekenmerkt door een energie van leven en dood.

Vooral grotere organisaties worden gekenmerkt door een bedrijfscultuur en hebben geen ziel. De “geest” van de stichter kan echter een belangrijke energetische invloed hebben. Hij brengt een ideaal, een waardekader, een specifieke gedrevenheid met zich mee die vele generaties later nog voelbaar kan zijn.

Een bijzondere dynamiek is zichtbaar in familiebedrijven waar familiedynamiek en -belangen, zaken, organisatie, niet-familiale medewerkers, stichterenergie,… allemaal door elkaar lopen.

Ook al kunnen organisaties door omstandigheden of door de omgeving bedreigd worden in hun voortbestaan toch kennen ze geen energie van leven en dood zoals voelbaar in families.

Ten slotte is de geschiedenis van een organisatie heel bepalend voor de heersende cultuur en de systemische dynamiek.
Download bovenstaande tekst



Wil je op de hoogte blijven van interessante publicaties, mijn actuele systemische en trauma-inzichten en activiteiten dan kun je je aanmelden op de
Facebook pagina van System Dynamics